અહીંયા દેવ દિવાળી શું છે? ભારતમાં તેની ઉજવણી કઈ રીતે થાય છે. દેવ દિવાળીની કથા શું છે. ભારતમાં ઉજવાતા અદભુત તહેવાર ” દેવોની દિવાળી ” વિશે તારીખ સમય ઇતિહાસ પરંપરાઓની તમામ માહિતી આપવામાં આવેલી છે.
Dev Diwali 2025 Date and Timings
| દેવ દિવાળી કાર્તિક મહિનાની પૂર્ણિમાના દિવસે (પૂર્ણિમા) ઉજવવામાં આવે છે, સામાન્ય રીતે દિવાળીના 15 દિવસ પછી. અહીં 2025 માટેની મુખ્ય વિગતો છે. |
| Event | Date | Purnima Tithi Start | Purnima Tithi End | Rituals |
| Dev Diwali 2025 | November 5, 2025 | November 4, 2025, 9:06 PM IST | November 5, 2025, 5:18 PM | IST Deepdan, Ganga Aarti, Holy Dip |
| Kartik Purnima | November 5, 2025 | November 4, 2025, 9:06 PM IST | November 5, 2025, 5:18 PM | IST Vishnu Puja, Tulsi Sewa |
| Note: Timings are based on the Hindu lunar calendar and may vary slightly by region. Check the local panchang for precise muhurat. |
આ સમય શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે
also read :::Bhai Beej 2025 Date ,muhart shayri @other infirmeshan
પૂર્ણિમા તિથિ દીવા પ્રગટાવવા, ગંગામાં પવિત્ર ડૂબકી લગાવવા અને પ્રાર્થના કરવા જેવા ધાર્મિક વિધિઓ માટે ખૂબ જ શુભ છે. ભક્તો માને છે કે તિથિ દરમિયાન આ કાર્યો પાપોને શુદ્ધ કરે છે અને સમૃદ્ધિ લાવે છે.
દેવ દિવાળીનો ઇતિહાસ અને મહત્વ
| દેવ દિવાળી ભગવાન શિવ દ્વારા વિદ્યુન્માલી, તારકક્ષ અને વિર્યવન નામના રાક્ષસો, જેને સામૂહિક રીતે ત્રિપુરાસુર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, પર વિજય મેળવ્યો હતો. પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, ભગવાન બ્રહ્માના વરદાનને કારણે આ રાક્ષસો લગભગ અજેય હતા, પરંતુ ભગવાન શિવે એક જ તીરથી તેમનો પરાજય કર્યો, જેનાથી બ્રહ્માંડનું સંતુલન પુનઃસ્થાપિત થયું. દેવતાઓએ વારાણસીમાં દીવા પ્રગટાવીને ઉજવણી કરી, જેનાથી દેવ દિવાળીનો જન્મ થયો. |
🌕 દેવ દિવાળીની પૌરાણિક કથા:
| દેવ દિવાળી (Dev Diwali) એટલે કે “દેવો ની દિવાળી” — હિંદુ ધર્મમાં એક અત્યંત પવિત્ર તહેવાર છે, જે કાર્તિક પૂર્ણિમાના દિવસે ઉજવવામાં આવે છે. આ તહેવારની ઉજવણી ખાસ કરીને વારાણસી (કાશી)માં અત્યંત ભવ્ય રીતે થાય છે. દેવ દિવાળીની પાછળ એક પૌરાણિક કથા જોડાયેલી છે. |
પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, ત્રિપુરાસુર નામનો દૈત્ય હતો. તે તપ કરીને બ્રહ્માથી વરદાન મેળવ્યું કે કોઈ દેવ, માનવ કે દૈત્ય તેને મારી ન શકે અને તે ત્રણ પુરોમાં (ત્રિપુરમાં) નિવાસ કરે. તે ત્રણ પુરો એક સાથે આવે ત્યારે જ તે મરી શકે. આ વરદાનથી તે અહંકારમાં ભરાઈ ગયો અને દેવતાઓને ત્રાસ આપવા લાગ્યો.
દેવતાઓએ ભગવાન શિવજીને પ્રાર્થના કરી કે તેઓ ત્રિપુરાસુરનો સંહાર કરે.
ભગવાન શિવે પોતાની મહાન શક્તિથી એક વિશાળ રથમાં બેસીને, કાર્તિક માસની પૂર્ણિમાના દિવસે ત્રિપુરાસુરનો નાશ કર્યો. આ વિજયને “ત્રિપુરારી શિવનો વિજય” કહેવામાં આવે છે — એટલે જ શિવનું એક નામ “ત્રિપુરારી” છે.
આ દિવસે દૈત્યો પર વિજય મળ્યા પછી દેવતાઓએ સ્વર્ગમાંથી ધરતી પર આવીને આનંદ કર્યો અને દીવડાં પ્રગટાવ્યાં. તે દિવસથી દેવતાઓ “દિવાળી” ઉજવે છે — તેથી આ તહેવાર “દેવ દિવાળી” કહેવાય છે.
🕯️ ઉજવણીનું મહત્વ:
| દેવ દિવાળી એ દિવસ છે જ્યારે દેવતાઓ ધરતી પર આવીને ગંગાજી પર દીપ પ્રગટાવે છે. |
| વારાણસીમાં ગંગા ઘાટ પર લાખો દીવા પ્રગટાવવામાં આવે છે, જેને જોઈને લાગે છે કે જાણે સ્વર્ગ ધરતી પર ઉતરી આવ્યો છે. |
| આ દિવસે દત્તાત્રેય જયંતી અને ગંગા પૂજન પણ મનાવવામાં આવે છે. |
| લોકો ઘરમાં પણ દીવા પ્રગટાવે છે, દાન-પુણ્ય કરે છે અને ગંગા સ્નાન કરીને પાપ નિવારણ કરે છે. |
🕉️ શિવજીની આરતી (દેવ દિવાળી માટે)
આરતી ઓમ જય શિવ ઓંકારા,
ॐ જય શિવ ઓંકારા ।
બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, સદાશિવ,
અરધંગી ધારા ॥ ઓમ જય શિવ ઓંકારા ॥
એકાનન ચતુરાનન પંચાનન રાજે,
હંસાસન ગરુડાસન વૃતરથ સાજે ॥ ઓમ જય શિવ ઓંકારા ॥
દોભુજા ચૌભુજા દશભુજા તીણો રૂપે,
ભક્તો નિહાળે ત્રિભુવન રૂપે ॥ ઓમ જય શિવ ઓંકારા ॥
અક્ષમાલ ધારી કુંડલ શોભિત,
શશિ શેખર ગંગા વહે અતિ લોભિત ॥ ઓમ જય શિવ ઓંકારા ॥
કાર્તિક અવન કાર્તિક પુર્ણિમા દિવસે,
ત્રિપુરારી નાથ વિજયી થયાં આ શિવે ॥ ઓમ જય શિવ ઓંકારા ॥
ગંગા ઘાટે દેવો ઉતર્યા, દીવા પ્રગટાવ્યા,
કાશી શહેરમાં સ્વર્ગ ઉતર્યો, શિવને વંદાવ્યા ॥ ઓમ જય શિવ ઓંકારા ॥
🙏 આરતી બાદ પ્રાર્થના:
“હે ત્રિપુરારી મહાદેવ!
આ કાર્તિક પુર્ણિમાના પવિત્ર દિવસે અમને પણ તમારું આશીર્વાદ આપો,
અમારા અંતરમાંથી અહંકાર, ક્રોધ અને અંધકાર દૂર કરો,
અને જીવનમાં પ્રકાશ, શાંતિ અને ભક્તિ ભરો.”
🕉️ શિવ સ્તુતિ શ્લોક (દેવ દિવાળી માટે)
त्रिपुरं हत्वा देवेशो देवैः सह समागतः।
कार्तिके पूर्णिमायां तु दीपोत्सवमकारयत्॥
ગુજરાતી અર્થ:
ભગવાન દેવેશ (શિવજી) એ ત્રિપુરાસુરનો સંહાર કરીને દેવતાઓ સાથે એકત્ર થયા,
અને કાર્તિક પૂર્ણિમાના દિવસે દીપોત્સવ (દેવ દિવાળી) ઉજવ્યો.
મહાદેવ સ્તુતિ શ્લોક
नमामि शमीशान निर्वाण रूपं,
विभुं व्यापकं ब्रह्म वेदस्वरूपम्।
निजं निर्गुणं निर्भयं निर्विकारं,
चिदाकाशमाकाशवासं भजेऽहम्॥
ગુજરાતી અર્થ:
હું એવા ભગવાન શિવને નમન કરું છું, જે નિર્વાણરૂપ, સર્વવ્યાપક,
બ્રહ્મ અને વેદના સ્વરૂપ, નિર્ગુણ, નિર્ભય અને અવિનાશી છે.
શિવ મહિમા શ્લોક (ત્રિપુરારી રૂપે)
त्रिपुरारि महादेवं भक्तानामभयप्रदम्।
गङ्गाधरं चन्द्रशेखरं वन्दे शंकरमीश्वरम्॥
ગુજરાતી અર્થ:
હું ત્રિપુરારી મહાદેવને વંદન કરું છું,
જે ભક્તોને નિર્ભયતા આપે છે, જેઓના જટામાં ગંગા અને શિરે ચંદ્ર શોભે છે.
સરળ ભક્તિ શ્લોક (દૈનિક પાઠ માટે)
ॐ नमः शिवाय।
(“હે શિવ! તમને નમન.”)
આ પણ વાંચો ::: નૈવેધ કેમ કરવામાં આવે છે?
